Từ khi còn nhỏ, mình đã có định hướng sẽ đi du học tại Đức. Với mình, Đức không chỉ là một đất nước phát triển về giáo dục, khoa học và công nghệ mà còn là nơi có môi trường học tập  nghiêm túc, thực tế và rất phù hợp với những bạn muốn rèn luyện tính tự lập. May mắn là mình đã được tiếp xúc với tiếng Đức từ khá sớm, khoảng năm lớp 7. Chính điều đó đã giúp mình có một nền tảng ban đầu trước khi quyết định tham gia chương trình trao đổi văn hóa tại Đức sau khi hoàn thành lớp 10 tại Việt Nam. 

Trước khi sang Đức, mình vừa háo hức cũng vừa lo lắng, hồi hộp. Háo hức vì mình cũng có cơ hội trải nghiệm cuộc sống ở đất nước mà mình đã mong muốn từ lâu. Nhưng bên cạnh đó, mình cũng sợ rằng có hòa nhập được với gia đình host không, có quen cách học và cuộc sống mới không, mình có nghe hiểu và giao tiếp được với bạn bè thầy cô không. Dù đã học tiếng Đức trước đó, nhưng mình hiểu rằng việc học ngoại ngữ ở Việt Nam và việc sử dụng ngôn ngữ đó hằng ngày trong đời sống thực tế là hai trải nghiệm hoàn toàn khác nhau. 

Trong suốt 10 tháng trao đổi văn hóa tại Đức, rào cản lớn nhất đối với mình vẫn là ngôn ngữ. Những ngày đầu, dù có thể hiểu được một phần nội dung giao tiếp, mình vẫn thường bị chậm hơn mọi người trong các cuộc trò chuyện. Có những lúc mình muốn nói nhưng lại không biết diễn đạt như thế nào cho đúng, sợ mình phát âm sai, dùng sai ngữ pháp nên cũng từng rất ngại mở lời. Tuy nhiên, nhờ sự giúp đỡ rất kiên nhẫn từ gia đình host, bạn bè và thầy cô, mình dần dần tự tin hơn. Mọi người thường nói chậm lại, giải thích cho mình bằng những từ đơn giản hơn hay kiên nhẫn lặp lại khi mình chưa hiểu. Điều đó giúp mình cảm thấy được động viên rất nhiều và không còn tự ti trong giao tiếp. 

Mình nhận ra rằng cách học ngoại ngữ hiệu quả nhất không chỉ nằm ở sách vở, mà còn nằm ở việc mình có dám sử dụng ngôn ngữ đó mỗi ngày hay không. Nhờ chăm chỉ nói chuyện với gia đình host, bạn bè ở trong trường và những người xung quanh, khả năng nghe nói tiếng Đức của mình tiến bộ rõ rệt. Ban đầu mình chỉ có thể trả lời những câu đơn giản, nhưng sau một thời gian, mình đã có thể tham gia vào các cuộc trò chuyện dài hơn, biết cách bày tỏ suy nghĩ của bản thân và học được nhiều hơn về cách mà người Đức giao tiếp trong đời sống hằng ngày. 

Bên cạnh ngôn ngữ, sự khác biệt về văn hóa cũng là điều khiến mình rất bất ngờ khi mới đặt chân đến Đức. Có những điều nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày nhưng lại thể hiện rằng mình đã dùng bữa xong hoặc thích bữa ăn, văn hóa tip khi đi nhà hàng, cách chào hỏi, luôn đúng giờ hay cách mọi người tôn trọng không gian riêng của nhau. Ở trường học, phương pháp dạy học cũng có nhiều điểm khác so với Việt Nam. Học sinh được khuyến khích phát biểu ý kiến, đặt câu hỏi và tự trình bày suy nghĩ của mình. Thầy cô không chỉ muốn học sinh ghi nhớ kiến thức, mà còn muốn học sinh hiểu, phân tích và có quan điểm riêng. 

Ban đầu những khác biệt đó khiến mình hơi bỡ ngỡ, nhưng sau một thời gian quan sát và học hỏi, mình cảm thấy không quá khó để thích nghi. Ngược lại, chính những điều mới mẻ đó đã giúp mình trưởng thành hơn. Mình học được cách quan sát trước khi đánh giá, học cách tôn trọng sự khác biệt văn hóa và biết cách điều chỉnh bản thân để phù hợp với môi trường mới. 

Mình cũng hiểu rằng trao đổi văn hóa không chỉ là đi học ở một đất nước khác, mà còn là quá trình học cách sống, cách suy nghĩ và cách nhìn nhận thế giới rộng mở hơn. 

Theo trải nghiệm của mình tại nơi mình sinh sống, mọi người ở Đức rất thân thiện và sẵn sàng giúp đỡ khi mình gặp khó khăn. Có những lúc mình chưa biết cách đi tàu, chưa quen tìm đường hay gặp khó khăn những lúc mang đồ nặng, luôn có người giúp đỡ hoặc hướng dẫn rất nhiệt tình. Những điều đó khiến mình cảm thấy ấm áp hơn rất nhiều khi sống xa gia đình. Đặc biệt, gia đình host đóng vai trò rất quan trọng trong hành trình trao đổi của mình. Họ không chỉ cho mình một nơi ở, mà còn giúp mình hiểu hơn về đời sống gia đình, văn hóa và con người Đức. 

Mỗi cuối tuần, mình thường được gia đình host đưa đi leo núi, tham quan các địa điểm nổi tiếng hoặc tham gia các hoạt động ngoài trời. Nhờ vậy, mình không chỉ được học ở trường mà còn được mở rộng tầm mắt qua những chuyến đi thực tế. Mình được khám phá thiên nhiên, kiến trúc châu Âu. Cách sinh hoạt và những nét đẹp văn hóa mà trước đây mình chỉ biết qua sách vở hoặc các trang mạng xã hội. Những trải nghiệm đó khiến mình cảm thấy bản thân rất may mắn vì đã được mọi người chào đón và hỗ trợ nhiệt tình trong suốt thời gian ở Đức.  

Một điều mình học được rất rõ trong năm trao đổi là sự chủ động. Ở Đức, khi đi học, đa số các bạn trong lớp đã có nhóm bạn thân từ trước, nên các bạn không phải lúc nào cũng chủ động đến làm quen với học sinh mới. Nếu mình chỉ ngồi chờ người khác bắt chuyện thì sẽ rất khó để có thể kết bạn. Vì vậy, mình đã học cách chủ động hơn, từ những câu “small talk” đơn giản hằng ngày, hỏi về hoạt động trong lớp, đến việc tham gia các buổi đi chơi, hoạt động nhóm hoặc các chuyến tham quan cùng lớp. Mỗi lần mình chủ động mở lời, mình lại có thêm cơ hội để hiểu bạn bè hơn và cũng giúp mọi người hiểu mình hơn.  

Mình cũng nhận ra rằng trong chương trình trao đổi văn hoá, việc học rất quan trọng nhưng không nên chỉ tập trung vào điểm số hay áp lực học tập. Đây còn là khoảng thời gian để trải nghiệm, khám phá và rèn luyện bản thân. Ngoài việc học ở trường, mình đã có cơ hội học thêm nhiều kỹ năng mới như chơi bóng chuyền, nấu ăn, trượt tuyết và tham gia các hoạt động cùng gia đình host. Những điều đó giúp mình tự tin hơn, năng động hơn và biết chăm sóc bản thân tốt hơn khi sống xa nhà. 

Nếu có kinh nghiệm muốn chia sẻ với những bạn cũng đang có ý định đi trao đổi văn hoá, mình nghĩ điều quan trọng nhất là hãy tự tin giao tiếp. Đừng quá sợ sai, vì nếu mình không nói thì sẽ không biết mình sai ở đâu để sửa. Phần lớn sự tiến bộ của mình đến từ việc mình cố gắng giao tiếp mỗi ngày, dù ban đầu còn ngập ngừng và chưa hoàn hảo. Ngoài ra, các bạn cũng nên tìm hiểu trước về văn hoá, cách sinh hoạt và môi trường học tập của nước mình sẽ đến. Khi hiểu trước phần nào, mình sẽ bớt bỡ ngỡ và dễ thích nghi hơn. 

Bên cạnh đó, các bạn nên tham gia nhiều hơn vào các hoạt động của lớp và trường. Nếu có cơ hội làm bài nhóm, đi du lịch cùng lớp, tham gia câu lạc bộ hoặc các hoạt động ngoại khoá, hãy mạnh dạn tham gia. Đây là cách rất tốt để kết bạn, luyện ngôn ngữ và hiểu rõ hơn về cuộc sống học sinh tại Đức. Nếu có thể, các bạn cũng nên chủ động xin thầy cô cho mình làm bài kiểm tra hoặc tham gia các hoạt động học tập giống các bạn trong lớp để biết năng lực của mình đang ở đâu. Việc đó không chỉ giúp mình đánh giá bản thân mà còn giúp mình chuẩn bị tốt hơn nếu muốn tiếp tục học lâu dài tại Đức. 

Ban đầu, mục tiêu của mình khi đi trao đổi văn hoá là trải nghiệm thử một năm ở Đức để xem bản thân có thật sự phù hợp với môi trường sống và học tập ở đây hay không. Mình đã đăng ký chương trình từ khi còn học lớp 10 ở Việt Nam. Trong khoảng thời gian chuẩn bị, vì không bị áp lực quá nhiều về thi cử, mình đã dành nhiều thời gian để học tiếng Đức, tìm hiểu về cuộc sống ở Đức và chuẩn bị tâm lý cho một năm xa nhà. Đó là một giai đoạn rất quan trọng, vì nếu không có sự chuẩn bị trước, mình nghĩ bản thân sẽ gặp nhiều khó khăn hơn khi bước vào môi trường hoàn toàn mới. 

Sau gần 10 tháng sinh sống và học tập tại Đức, mình cảm thấy bản thân đã thay đổi rất nhiều. Mình tự lập hơn, tự tin hơn và hiểu rõ hơn về mục tiêu của mình. Mình không chỉ cải thiện tiếng Đức mà còn học được cách thích nghi, cách giao tiếp, cách giải quyết vấn đề và cách sống có trách nhiệm hơn. Những trải nghiệm trong năm trao đổi giúp mình nhận ra rằng mình thật sự yêu thích môi trường học tập tại Đức và muốn tiếp tục thử sức ở bậc trung học phổ thông tại đây. 

Vì vậy, mình đã quyết định tìm hiểu lộ trình chuyển tiếp sau năm trao đổi. Mục tiêu của mình là sau khi hoàn thành lớp 10 ở Việt Nam và trải qua 10 tháng trao đổi văn hoá tại Đức, mình sẽ tiếp tục xin vào lớp 11 tại một trường Gymnasium ở bang Bayern. Đây là một bước đi quan trọng đối với mình, vì nếu có thể học cấp 3 tại Đức, mình sẽ có sự chuẩn bị tốt hơn về ngôn ngữ, kiến thức và phương pháp học trước khi bước vào đại học sau này. 

Quá trình tìm trường và nộp hồ sơ cũng không hề đơn giản. Mình đã chủ động tìm hiểu các trường Gymnasium phù hợp, đồng thời nhờ mẹ hỗ trợ trong việc chuẩn bị hồ sơ và liên hệ với nhà trường. Sau gần một tháng tìm kiếm và gửi hồ sơ, mình rất vui khi nhận được phản hồi từ một trường và được hẹn phỏng vấn online. Buổi phỏng vấn đó là một trải nghiệm đáng nhớ, vì mình phải thể hiện khả năng tiếng Đức, sự nghiêm túc và mong muốn được tiếp tục học tập tại Đức. Rất may mắn, mình đã được hiệu trưởng đồng ý nhận vào học. 

Đối với mình, hành trình 10 tháng trao đổi văn hoá tại Đức không chỉ là một chuyến đi, mà là một bước ngoặt lớn. Nó giúp mình kiểm chứng ước mơ du học Đức không chỉ là một mong muốn nhất thời, mà là một mục tiêu mình thật sự muốn theo đuổi. Mình biết chặng đường phía trước sẽ còn nhiều thử thách, đặc biệt là khi học tiếp lớp 11 tại Gymnasium, nơi yêu cầu năng lực ngôn ngữ, kiến thức và sự tự học rất cao. Tuy nhiên, sau những gì đã trải qua, mình tin rằng nếu mình tiếp tục cố gắng, chủ động và không ngại khó, mình sẽ có thể thích nghi và phát triển tốt hơn trong môi trường này. 

Nhìn lại hành trình vừa qua, mình cảm thấy biết ơn vì đã có cơ hội được sống, học tập và trưởng thành tại Đức. Mình biết ơn gia đình, gia đình host, thầy cô, bạn bè và tất cả những người đã giúp đỡ mình trong suốt thời gian trao đổi. 10 tháng không phải là một khoảng thời gian quá dài, nhưng đủ để mình học được rất nhiều điều, hiểu rõ bản thân hơn và có thêm động lực để tiếp tục con đường du học mà mình đã chọn. 

~ chia sẻ từ bạn Phương Nghi - du học sinh trao đổi văn hóa Đức của YFU năm học 2025-2026 ~

Đọc thêm:

• Mang quà gì tặng cho gia đình host và bạn bè quốc tế?
• Thích nghi với cuộc sống mới trong năm Du học trao đổi văn hóa
• Những tuần đầu tiên trong năm du học trao đổi văn hóa
• Lựa chọn hành trình du học trao đổi văn hóa với YFU
• Mục tiêu Giáo dục Toàn cầu và Giáo dục Công dân Toàn cầu
• National Pre-Departure Orientation 2026 - Day 1